SDS (Phiếu an toàn hóa chất) là gì?

SDS (Safety Data Sheet) — tiếng Việt gọi là Phiếu an toàn hóa chất — là tài liệu tổng hợp thông tin về đặc tính nguy hiểm, cách sử dụng, cất giữ, vận chuyển an toàn và biện pháp xử lý khi có sự cố đối với một hóa chất nguy hiểm cụ thể. Tại Việt Nam, các nội dung cơ bản của SDS được quy định tại Điều 5 Thông tư 01/2026/TT-BCT, bao gồm:

1. Nhận dạng hóa chất và thông tin về nhà cung cấp;
2. Nhận dạng đặc tính nguy hiểm của hóa chất;
3. Thông tin về thành phần các chất;
4. Biện pháp sơ cứu về y tế;
5. Biện pháp xử lý khi có hỏa hoạn;
6. Biện pháp phòng ngừa, ứng phó khi có sự cố;
7. Yêu cầu về sử dụng, bảo quản;
8. Kiểm soát phơi nhiễm/yêu cầu về thiết bị bảo vệ cá nhân;
9. Đặc tính lý, hóa của hóa chất;
10. Mức ổn định và phản ứng của hóa chất;
11. Thông tin về độc tính;
12. Thông tin về sinh thái;
13. Thông tin về thải bỏ;
14. Thông tin khi vận chuyển;
15. Thông tin về pháp luật;
16. Các thông tin cần thiết khác.

Cấu trúc 16 mục này được ban hành bởi Hệ thống hài hòa toàn cầu về phân loại và ghi nhãn hóa chất (GHS) và được sử dụng rộng rãi trên thế giới, nên SDS của cùng một hóa chất thường thống nhất về nội dung dù lưu hành ở quốc gia nào. Các quốc gia cũng có thể ban hành Hệ thống phân loại hóa chất của riêng mình, nhưng vẫn chủ yếu dựa trên nền tảng của GHS.

Tại Việt Nam, việc phân loại hóa chất theo GHS (phiên bản 2 trở lên) hoặc theo hướng dẫn tại Phụ lục XV của Thông tư 01/2026/TT-BCT (cũng dựa trên GHS) đều được chấp nhận. Sự khác biệt chính nằm ở ngôn ngữ và các quy định pháp luật của quốc gia sở tại tại mục 15.

Ai phải lập, ai phải giữ?

Theo Điều 25 Luật Hóa chất 69/2025/QH15 quy định như sau:

1. Tổ chức sản xuất hóa chất nguy hiểm, tổ chức, cá nhân nhập khẩu hóa chất nguy hiểm phải lập phiếu an toàn hóa chất khi nhập khẩu hóa chất, trước khi đưa hóa chất vào sử dụng, lưu thông trên thị trường và chịu trách nhiệm trước pháp luật về thông tin thể hiện trong phiếu an toàn hóa chất.
2. Tổ chức bán hóa chất nguy hiểm có nghĩa vụ cung cấp phiếu an toàn hóa chất cho tổ chức, cá nhân mua hóa chất. Tổ chức, cá nhân mua hóa chất nguy hiểm có nghĩa vụ yêu cầu tổ chức bán hóa chất cung cấp phiếu an toàn hóa chất, lưu giữ phiếu an toàn hóa chất tại địa điểm tồn trữ hóa chất.
3. Tổ chức sản xuất hóa chất nguy hiểm, tổ chức, cá nhân nhập khẩu hóa chất nguy hiểm có nghĩa vụ sửa đổi, bổ sung phiếu an toàn hóa chất khi có thay đổi về nội dung hoặc phát hiện đặc tính nguy hiểm mới của hóa chất trước khi tiếp tục lưu thông hóa chất trên thị trường, đưa hóa chất vào sử dụng.

Đây không phải là nghĩa vụ của riêng nhà sản xuất hoặc nhà nhập khẩu. Doanh nghiệp mua và sử dụng hóa chất trong sản xuất, dù không trực tiếp nhập khẩu, vẫn có nghĩa vụ chủ động yêu cầu và lưu SDS tại kho, xưởng. Phiếu an toàn hóa chất phải được lập bằng tiếng Việt. Mẫu phiếu an toàn hóa chất theo quy định tại Phụ lục I của Thông tư 01/2026/TT-BCT.

Doanh nghiệp cần lưu giữ những gì, trong bao lâu?

Điều 27 Luật Hóa chất 2025 yêu cầu tổ chức, cá nhân hoạt động hóa chất phải thiết lập, thường xuyên cập nhật và lưu trữ thông tin về hóa chất nguy hiểm đang sử dụng trong hoạt động của mình, với hồ sơ lưu giữ tối thiểu 03 năm kể từ ngày kết thúc hoạt động đối với hóa chất đó.

Nội dung thông tin cần lưu trữ gồm:

• Tên khoa học và tên thương mại của hóa chất
• Khối lượng sản xuất, nhập khẩu, sử dụng, thải bỏ
• Mục đích sử dụng
• Phân loại nguy hiểm theo GHS
• Thông tin liên quan đến sự cố hóa chất, an toàn hóa chất tại cơ sở

SDS thường là tài liệu nền tảng để tập hợp phần lớn thông tin. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nghĩa vụ lưu trữ theo Điều 27 rộng hơn bản thân SDS, tức là bao gồm cả dữ liệu vận hành thực tế (khối lượng, mục đích sử dụng, sự cố) mà doanh nghiệp phải chủ động cập nhật theo thời gian, không chỉ giữ nguyên bản SDS nhận từ nhà cung cấp.

Kết luận

SDS và nghĩa vụ lưu trữ thông tin hóa chất là một trong những yêu cầu nền tảng, không chỉ đối với nhà sản xuất, nhà nhập khẩu mà còn đối với doanh nghiệp mua, bán, sử dụng, thải bỏ và tiêu hủy hóa chất. Với Luật Hóa chất 2025 và các văn bản hướng dẫn liên quan đang có hiệu lực, doanh nghiệp cần rà soát toàn bộ SDS hiện có và đối chiếu với danh mục hóa chất thực tế đang sử dụng. SDS không được cập nhật kịp thời hoặc không khớp với hóa chất thực tế mà doanh nghiệp đang có không chỉ gây rủi ro về tuân thủ mà còn gây rủi ro về an toàn ngay tại cơ sở.